पंतप्रधान मोदींच्या हस्ते ‘भारत रिन्यूएबल एनर्जी समिट आणि एक्सपो 2026’चे उद्घाटन (थोडक्यात वृत्तांत)
नवी दिल्लीतील ‘भारत मंडपम’ येथे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते आज ‘भारत रिन्यूएबल एनर्जी (नवीकरणीय ऊर्जा) समिट आणि एक्सपो 2026’ चे उद्घाटन करण्यात आले. जागतिक ऊर्जा संकटाच्या पार्श्वभूमीवर हा कार्यक्रम अत्यंत महत्त्वाचा असल्याचे त्यांनी यावेळी नमूद केले. या परिषदेत आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडी (ISA) आणि हरित हायड्रोजन (Green Hydrogen) परिषदेचे प्रतिनिधीही सहभागी झाले होते.
पंतप्रधानांच्या भाषणातील प्रमुख मुद्दे:
- संकटात संधी: जागतिक अडथळे आणि इंधनावरील अवलंबित्व यांमुळे जगाला मोठा फटका बसत असताना, भारताने गेल्या दशकात स्वच्छ ऊर्जेत (Clean Energy) केलेल्या सातत्यपूर्ण गुंतवणुकीमुळे देशाला ऊर्जा संकटापासून सुरक्षित ठेवले आहे.
- 500 गीगावाटचे महत्त्वाकांक्षी लक्ष्य: भारताने 2025 पूर्वीच गैर-जीवाश्म स्रोतांद्वारे (Non-fossil sources) एकूण क्षमतेच्या 50 टक्के ऊर्जेचे उद्दिष्ट पूर्ण केले आहे. आता पुढील 10-11 वर्षांत अतिरिक्त 500 गीगावाट स्वच्छ ऊर्जा क्षमता वाढवण्याचे नवीन लक्ष्य भारताने समोर ठेवले आहे.
- पीएम सूर्य घर योजना: या योजनेला मोठा प्रतिसाद मिळाला असून, 2 वर्षांत 65 लाखांहून अधिक कुटुंबे यात जोडली गेली आहेत. यामुळे वीज बिलात 76% घट झाली असून नागरिकांना अतिरिक्त वीज विकून उत्पन्न मिळत आहे.
- कृषी आणि सौर ऊर्जा: ‘कुसुम’ योजनेअंतर्गत 30 लाख शेतकऱ्यांना सौर पंपांचा लाभ मिळाला आहे. पंतप्रधानांनी शेतकऱ्यांना आता पडीक जमीन आणि शेताच्या बांधांवरही सौर पॅनेल बसवण्याचे आवाहन केले आहे.
- ग्रीन हायड्रोजन आणि पायाभूत सुविधा: भारताने पहिली हरित हायड्रोजन ट्रेन सुरू केली असून, या दशकाच्या अखेरीस 50 लाख टन हरित हायड्रोजन उत्पादनाचे लक्ष्य आहे. तसेच, ‘एक राष्ट्र, एक पॉवर ग्रिड’ अंतर्गत सुमारे 2 लाख कोटी रुपयांच्या गुंतवणुकीचे नियोजन करण्यात आले आहे.
- आत्मनिर्भर भारत: सौर उपकरणांच्या निर्मितीत भारताने मोठी झेप घेतली असून, 10 वर्षांत सौर मॉड्यूल उत्पादन क्षमता 2 गीगावाटवरून 200 गीगावाटच्या वर पोहोचली आहे.
- रोजगार आणि गुंतवणूक: स्वच्छ ऊर्जा क्षेत्रात येत्या दशकात 20 लाख कोटी रुपये (220 अब्ज डॉलर) गुंतवणुकीची शक्यता असून यातून हजारो नवीन रोजगार निर्माण होणार आहेत. पंतप्रधानांनी जगभरातील गुंतवणूकदारांना भारतात गुंतवणूक करण्याचे आवाहन केले.
जागतिक दृष्टिकोन: ‘एक पृथ्वी, एक कुटुंब, एक भविष्य’ या भावनेतून भारताने आफ्रिकन देशांसाठी 200 दशलक्ष डॉलरच्या ‘आफ्रिका सोलर फॅसिलिटी’चा प्रस्ताव मांडला आहे. स्वच्छ, हरित आणि सुरक्षित भविष्यासाठी सर्व देशांनी एकत्र येणे आवश्यक असल्याचे पंतप्रधानांनी शेवटी स्पष्ट केले